Sebze fidelerini dikerken yön seçimi, bitkilerin gün boyu alacağı ışık miktarını ve birbirlerine gölge yapıp yapmayacaklarını belirleyen en kritik faktördür. Verimi maksimize etmek için genel kural Kuzey-Güney doğrultusudur.
İşte en verimli dikim yönü ve nedenleri:
1. Kuzey-Güney Doğrultusu (Altın Kural)
Sıraları kuzeyden güneye doğru oluşturduğunuzda, güneş doğudan yükselip batıdan batarken bitkilerin her iki tarafı da eşit miktarda ışık alır.
Sabah: Güneş doğudan gelirken sıraların bir yüzünü ısıtır.
Öğle: Güneş tam tepedeyken tüm bitkiler maksimum ışık alır.
Öğleden Sonra: Güneş batıya geçerken bitkilerin diğer yüzü ışık almaya devam eder.
Sonuç: Bitkiler birbirini gölgelemez, fotosentez kapasitesi artar ve toprak daha dengeli ısınır.
2. Boy Sırasına Göre Dizilim
Sadece yön değil, fidelerin birbirine göre konumu da önemlidir. "Merdiven" yöntemini uygulayarak gölge yönetimini kontrol edebilirsiniz:
Kuzey Tarafına: En uzun boylu bitkileri (mısır, sırık fasulye, yüksek domatesler) dikin.
Güney Tarafına: En kısa boylu bitkileri (marul, çilek, ıspanak) dikin.
Neden: Bu sayede uzun boylu bitkiler, kısa boyluların güneşini kesmemiş olur.
İstisnai Durumlar: Ne Zaman Doğu-Batı Tercih Edilmeli?
Bazı özel durumlarda sıraları doğudan batıya çevirmek daha mantıklı olabilir:
Aşırı Sıcak İklimler: Eğer bölgeniz çok sıcaksa ve marul, ıspanak gibi serin iklim sebzeleri yetiştiriyorsanız; domates gibi uzun bitkileri bu hassas bitkilerin güneyine dikerek onlara "doğal gölgelik" sağlayabilirsiniz.
Eğimli Araziler: Eğer araziniz eğimliyse, güneşten ziyade erozyon ve su yönetimi önceliklidir. Bu durumda sıralar eğime dik (kontur dikim) olmalıdır.
Rüzgar Koruması: Çok şiddetli ve sürekli esen bir rüzgar varsa, bitkilerin kırılmaması için rüzgarın geliş yönüne göre bir düzenleme yapılabilir.
Özet Tavsiye
Eğer düz bir arazideyseniz ve standart sebzeler (domates, biber, patlıcan vb.) yetiştiriyorsanız, sıralarınızı Kuzey-Güney yönünde açın. Bu, mahsul kalitesini ve miktarını doğrudan artıran, profesyonel tarımda da uygulanan en verimli yöntemdir.
Bahçenizin alanı dar mı yoksa geniş bir tarlaya mı ekim yapacaksınız? Alanın fiziksel koşullarına göre daha spesifik bir yerleşim planı hazırlayabiliriz.
